Wywiad edukacyjny

Wywiad edukacyjny to metoda dydaktyczna oparta na rozmowie prowadzonej według przygotowanego, elastycznego scenariusza. Jej celem jest pogłębianie rozumienia złożonych problemów poprzez analizę doświadczeń i sposobu myślenia rozmówcy. Studenci prowadzą rozmowę z osobą posiadającą doświadczenie związane z analizowanym tematem, np. z menedżerem, pracownikiem organizacji lub ekspertem. W warunkach dydaktycznych rozmówca może być również osobą odgrywającą rolę, np. innym studentem wcielającym się w rolę lidera, pracownika lub klienta. Pytania dotyczą konkretnych sytuacji z przeszłości, podejmowanych decyzji i ich konsekwencji, a kluczową rolę odgrywają pytania oraz uważne słuchanie. Najważniejszym etapem metody jest analiza zebranych wypowiedzi. Studenci identyfikują powtarzające się wątki, napięcia i różne interpretacje tej samej sytuacji, dzięki czemu uczą się przechodzić od pojedynczych wypowiedzi do bardziej ogólnych wniosków dotyczących analizowanego problemu.

Kurs: Zarządzanie strategiczne
Temat: Strategie rozwoju przedsiębiorstw
Studenci analizują sposoby podejmowania przez firmy decyzji dotyczących kierunków rozwoju. Celem zajęć jest zrozumienie, jakie czynniki wpływają na wybór strategii wzrostu oraz jakie ryzyka i ograniczenia towarzyszą takim decyzjom.

Wprowadzenie (5 min)
Prowadzący przedstawia studentom krótką sytuację, w której średniej wielkości firma technologiczna rozważa trzy kierunki rozwoju. Może wejść na nowy rynek zagraniczny, rozwijać nowy produkt lub przejąć mniejszą firmę z branży. Zadaniem studentów jest zrozumienie, jak menedżerowie podejmują takie decyzje.

Wywiad ekspercki (15 min)
Studenci pracują w parach. Jedna osoba wciela się w rolę menedżera firmy, a druga prowa-dzi wywiad strategiczny. Wywiad może opierać się na realnych danych lub być częściowo fikcyjny, aby umożliwić analizę różnych scenariuszy.
Osoba prowadząca wywiad zadaje pytania, np.:
• Dlaczego firma rozważa właśnie te trzy kierunki rozwoju?
• Jakie czynniki rynkowe najbardziej wpływają na tę decyzję?
• Która z opcji wiąże się z największym ryzykiem?
• Jakie zasoby firma musi posiadać, aby zrealizować wybraną strategię?

Student odgrywający rolę menedżera odpowiada, uzasadnia decyzje i przedstawia możliwe argumenty strategiczne.

Analiza odpowiedzi (20 min)
Po zakończeniu wywiadów pary przedstawiają najważniejsze wnioski. Prowadzący zapisuje pojawiające się argumenty na tablicy i porządkuje je według kluczowych kategorii strategicznych, np.: rynek, zasoby, ryzyko, konkurencja.

Refleksja (5 min)
Na zakończenie studenci odpowiadają na pytanie: „Który argument strategiczny pojawiał się najczęściej w wywiadach i dlaczego właśnie ten czynnik okazał się kluczowy w analizowanych decyzjach?”.

• Podczas analizy złożonych problemów, wymagających interpretacji różnych perspektyw oraz zrozumienia motywacji i decyzji podejmowanych przez aktorów społecznych lub organizacyjnych.
• Gdy celem zajęć jest pogłębienie rozumienia pojęć poprzez rozmowę z ekspertem, praktykiem lub osobą odgrywającą określoną rolę.

• Gdy studenci nie posiadają jeszcze podstawowej wiedzy pozwalającej formułować sensowne pytania i interpretować odpowiedzi rozmówcy.
• Gdy celem zajęć jest szybkie przekazanie dużej ilości nowych informacji lub opanowanie konkretnej procedury.

• Studenci mogą zadawać pytania zbyt ogólne lub powierzchowne → warto wcześniej przygotować listę przykładowych pytań lub omówić zasady prowadzenia wywiadu.
• Rozmowa może odbiegać od głównego problemu → prowadzący powinien przypominać cel wywiadu i podsumowywać najważniejsze wnioski.

Łatwiej → Przygotuj zestaw pytań startowych lub krótki scenariusz wywiadu.
Trudniej → Studenci samodzielnie zadają pytania i analizują odpowiedzi, identyfikując kluczowe argumenty, założenia i konsekwencje decyzji.

• Rozpoczynaj wywiad od jednego jasno określonego problemu lub zagadnienia.
• Zachęcaj studentów do zadawania pytań pogłębiających i doprecyzowujących odpowiedzi rozmówcy.
• Proś studentów o podsumowanie najważniejszych wniosków wynikających z rozmowy.
• Po wywiadzie zawsze przeznacz czas na wspólną analizę i interpretację odpowiedzi.

Ocena kształtująca

Podczas wywiadu prowadzący obserwuje, czy studenci zadają jasne i trafne pytania, dopytują, aktywnie słuchają oraz łączą odpowiedzi rozmówcy z analizowanym problemem. Informację zwrotną przekazuje w sposób rozwojowy, wskazuje, co student zrobił dobrze, co może pogłębić oraz jak może udoskonalić sposób prowadzenia rozmowy i interpretowania odpowiedzi.

Ocena sumująca

Studenci przygotowują krótką pisemną analizę wywiadu. Powinna ona zawierać opis głównego problemu, 2–3 kluczowe ustalenia z rozmowy, interpretację odpowiedzi rozmówcy oraz wnioski powiązane z pojęciami omawianymi na zajęciach. Kryteria oceny mogą obejmować trafność pytań, poprawność interpretacji, wykorzystanie dowodów z wywiadu, powiązanie z teorią oraz jasność końcowych wniosków.