Sokratejski AI tutor

Metoda polega na wykorzystaniu AI jako osobistego przewodnika po trudnym temacie. Nauczyciel przygotowuje krótką instrukcję dla AI, np. aby zadawała pytania, sprawdzała rozumienie i prowadziła studenta krok po kroku. Studenci pracują indywidualnie lub w parach, rozmawiają z AI i stopniowo dochodzą do zrozumienia nowych zagadnień. W podejściu kluczowe jest aktywne odpowiadanie i myślenie. Metoda ma kilka wariantów. AI może prowadzić studenta przez nowe zagadnienie, może też tylko dopytywać i wskazywać luki w odpowiedziach. Może również symulować egzamin ustny. W bardziej zaawansowanej wersji student celowo podaje błędne wyjaśnienie, a AI je wykrywa i po- prawia. W pracy w parach jedna osoba rozmawia z AI, druga obserwuje i ocenia. Nauczyciel wyznacza poziom trudności, może poprosić AI o prosty język i przykłady z życia albo o wymagające pytania czy podważanie odpowiedzi. Na koniec studenci podsumowują, co było trudne i co wynieśli z całej rozmowy.

Kurs: Mikroekonomia
Temat: Mechanizm elastyczności cenowej popytu
Studenci często potrafią wyrecytować definicję elastyczności, ale mają problem z jej praktycznym zastosowaniem. Zamiast wykładu, student otrzymuje zadanie skonfigurowania swojego tutora AI, który przeprowadzi go przez symulację ustalania cen w wirtualnym sklepie. AI ma za zadanie wyłapać błędy w rozumowaniu studenta i poprzez pytania pomóc mu samodzielnie dojść do tego, dlaczego obniżka ceny nie zawsze zwiększa przychód.

Rozgrzewka (10 min)
Nauczyciel wprowadza ogólne pojęcie. Studenci w parach próbują wymyślić jeden produkt, którego cena w niewielkim stopniu wpływa na ich decyzje zakupowe (np. leki, sól) i jeden, gdy każda podwyżka ceny ich odstrasza od zakupu (np. konkretna marka chipsów).

Konfiguracja tutora (10 min)
Studenci wklejają do chatbota przygotowany wcześniej prompt, np.: „Działaj jako cier pliwy nauczyciel ekonomii. Twoim celem jest pomóc mi zrozumieć elastyczność popytu. Nie podawaj mi gotowych definicji. Zadawaj mi po jednym pytaniu naraz, analizuj mojej odpowiedzi i naprowadzaj mnie, jeśli błądzę. Zacznij od prostego przykładu z życia”. Warto pamiętać, że dydaktyka sokratejska obejmuje zarówno maieutykę, jak i elenktykę. Podejście maieutyczne polega na takim prowadzeniu rozmowy, aby student poprzez kolejne pytania samodzielnie dochodził do zrozumienia problemu, elenktyka służy nato- miast sprawdzaniu spójności jego rozumowania, ujawnianiu sprzeczności oraz podważaniu nieuzasadnionych założeń. Przykład promptu elenktycznego: „Działaj jako krytyczny rozmówca stosujący metodę sokratejską. Przedstawię Ci moje wyjaśnienie elastyczności popytu. Nie poprawiaj go od razu i nie podawaj gotowej odpowiedzi. Zadawaj mi po jednym pytaniu naraz, aby sprawdzić spójność mojego rozumowania. Wskazuj sprzeczności, nieuzasadnione założenia i przypadki, których moje wyjaśnienie nie obejmuje. Poproś mnie o obronę lub zmianę stanowiska. Zakończ rozmowę dopiero wtedy, gdy moje rozumowanie będzie spójne i zastosuje je w innym przykładzie”.

Sesja dialogowa (20 min)
Student prowadzi rozmowę z tutorem AI oraz musi argumentować i wyjaśniać swój tok myślenia.

Synteza (15 min)
Student prosi tutora AI o podsumowanie ich rozmowy. Następnie wszyscy studenci wracają na forum klasy i dzielą się najtrudniejszym pytaniem, jakie zadał im tutor AI.

Refleksja końcowa (5 min)
Poproś o sporządzenie krótkiej notatki: „Co zrozumiałem dzięki pytaniom AI?”.

• Przy tematach abstrakcyjnych i wielowątkowych.
• Gdy studenci wstydzą się przyznać przed grupą, że czegoś nie rozumieją.
• Jako przygotowanie przed zajęciami (flipped classroom), aby wszyscy studenci przyszli na zajęcia z podstawowym zrozumieniem tematu.

• Gdy zależy nam na czasie i szybkim przekazaniu faktów.
• Przy bardzo nowych odkryciach naukowych, o których AI może nie mieć rzetelnych danych (ryzyko halucynacji).

• Studenci mogą próbować wymusić na AI gotową odpowiedź → udostępnij sprawdzony prompt startowy.
• AI może potwierdzić błędne myślenie studenta → wymagaj od studentów porównania kluczowych wniosków z oficjalnym skryptem / podręcznikiem.

Łatwiej → Poproś tutora AI, aby tłumaczyła prostym językiem i podawała konkretne przykłady z życia codziennego.

Trudniej → Student musi nauczyć tutora AI błędnej koncepcji, a tutor AI ma za zadanie wyłapać błąd i wejść w merytoryczny spór lub debatę.

• Poproś tutora AI, aby po każdej odpowiedzi pytało: „A jakie są kontrargumenty do tego, co właśnie powiedziałeś?”.
• Instruuj studentów, by nie wysyłali długich bloków tekstu, ale prowadzili krótki, dynamiczny dialog.
• Poproś o wyeksportowanie historii rozmowy jako dowodu na proces dochodzenia do wiedzy.

Ocena kształtująca
Monitoruj przebieg interakcji studenta z botem. Przejrzyj wyrywkowo logi rozmowy (np. udostępnione na Padlecie lub wydrukowane). Zwróć uwagę, czy student potrafił wyjść z błędu po pytaniu naprowadzającym i czy wykazał się determinacją w drążeniu tematu, zamiast prosić o gotową odpowiedź.

Ocena sumująca
Po zakończeniu sesji z tutorem AI poproś studenta o przygotowanie krótkiego akapitu lub nagranie głosowego podsumowania, w którym tłumaczy skomplikowane zagadnienie bez użycia żargonu.